Een mantelzorgwoning op eigen erf kan dé manier zijn om zorg dichtbij te organiseren, zonder meteen te moeten verhuizen. Alleen: de financiering loopt vaak via je bestaande hypotheek en de fiscale en vergunningsregels zijn net iets anders dan bij “gewoon verbouwen”. In dit artikel lees je meer over de actuele hypotheekrente-bandbreedtes, de meest gebruikte financieringsroutes en de belangrijkste valkuilen.
1. Wat zijn de hypotheekrentes nu ongeveer?
Begin 2026 zien we in de markt grofweg het volgende beeld:
- 10 jaar vast met NHG: veel tarieven liggen in de bandbreedte van midden-3% tot net onder 4%, afhankelijk van energielabel, risicoklasse en voorwaarden.
- Zonder NHG: de rente ligt doorgaans hoger en is sterk afhankelijk van de verhouding tussen hypotheek en woningwaarde (loan-to-value).
- Langere rentevaste periodes (20 of 30 jaar): meestal iets hoger dan 10 jaar vast, maar met meer zekerheid in maandlasten.
- Variabele rente of kort vast: lager geprijsd in sommige situaties, maar gevoeliger voor rentebewegingen.
Bij een mantelzorgwoning gaat het in de praktijk vaak om extra lenen (verhoging van de bestaande hypotheek of een tweede hypotheek). Daardoor speelt niet alleen de marktrente een rol, maar ook:
- De actuele woningwaarde (na plaatsing van de unit);
- De hoogte van de totale hypotheek ten opzichte van die waarde;
- Of er gebruik wordt gemaakt van NHG;
- De voorwaarden van de geldverstrekker.
2. Vergunningsvrij betekent niet: geen regels
Er is veel aandacht voor het (onder voorwaarden) vergunningvrij plaatsen van een mantelzorgwoning. Dat maakt het traject eenvoudiger, maar betekent niet dat alles automatisch mag.
Belangrijke uitgangspunten zijn onder andere:
- Plaatsing op het achtererf (niet op het voorerf);
- Maximale oppervlakte, met een totaalplafond (vaak tot 100 m²);
- Beperkingen in bouwhoogte (bijvoorbeeld maximaal 5 meter, met aanvullende eisen boven 3 meter);
- Het moet daadwerkelijk gaan om een mantelzorgsituatie.
Daarnaast blijft het verstandig om altijd het omgevingsplan van de gemeente te controleren. Gemeenten kunnen aanvullende voorwaarden stellen of specifieke regels hanteren.
3. Hoe financier je een mantelzorgwoning?
In de meeste gevallen wordt een mantelzorgwoning niet los gefinancierd, maar via de bestaande woning. Dit zijn de vier meest voorkomende routes:
A. Hypotheek verhogen of tweede hypotheek
- Je benut (een deel van) je overwaarde.
- Vaak via een verbouwingsdepot.
- Rente is doorgaans lager dan bij consumptief lenen.
- Maandlasten en totale schuld nemen toe.
B. Oversluiten met verhoging
- Interessant als je huidige rente relatief hoog is.
- Let op eventuele boeterente.
- Nieuwe rente geldt voor het volledige hypotheekbedrag.
C. Consumptief lenen (persoonlijke lening)
- Minder afhankelijk van woningwaarde.
- Sneller geregeld.
- Rente meestal hoger en looptijd korter.
D. Overbrugging of maatwerkconstructie
- Bijvoorbeeld als er op termijn verkoop of herstructurering van de woning plaatsvindt.
- Altijd maatwerk, afhankelijk van de situatie.
4. Let op de fiscale gevolgen
Een belangrijk aandachtspunt is de hypotheekrenteaftrek. Afhankelijk van hoe de mantelzorgwoning juridisch en fiscaal wordt ingericht, kan (een deel van) de financiering worden gezien als betrekking hebbend op een tweede woning. In dat geval valt dit deel mogelijk in box 3 en is hypotheekrenteaftrek niet vanzelfsprekend.
Belangrijke factoren zijn onder andere:
- Wie is eigenaar van de grond en de woning?
- Is er sprake van een zelfstandige woonunit?
- Wordt gewerkt met een recht van opstal of andere juridische constructie?
Vooraf goed laten doorrekenen voorkomt verrassingen achteraf.
5. Kort of lang vastzetten in 2026?
De renteontwikkeling in 2026 laat een relatief stabiel beeld zien, al blijven marktomstandigheden bepalend. Bij de keuze voor een rentevaste periode spelen de volgende overwegingen een rol:
- Zekerheid: bij een intensieve zorgsituatie kiezen veel huishoudens voor 10 tot 20 jaar vast.
- Flexibiliteit: verwacht je veranderingen (verkoop, samenwonen, einde mantelzorg)? Dan kan een kortere rentevaste periode aantrekkelijk zijn.
- Maandlasten: een lagere rente nu kan aantrekkelijk lijken, maar risico’s op stijging moeten passen binnen het budget.
Checklist: waar moet je op letten?
- Controleer de gemeentelijke regels en het omgevingsplan.
- Maak een volledig kostenoverzicht (unit, fundering, aansluitingen, inrichting en eventuele verwijdering).
- Breng je financieringsruimte in kaart (woningwaarde, hypotheek, NHG-mogelijkheden).
- Laat de fiscale gevolgen toetsen.
- Kies een rentevaste periode die past bij je zorgplanning en toekomstplannen.
Voordelen versus financiele afweging
Een mantelzorgwoning biedt veel voordelen, maar vraagt om een zorgvuldige financiële afweging. De huidige hypotheekrentes in 2026 maken financiering nog steeds haalbaar voor huishoudens met voldoende overwaarde, maar de exacte maandlast hangt sterk af van risicoklasse, rentevaste periode en fiscale inrichting.
Wie vooraf goed kijkt naar vergunningen, fiscaliteit en rentevaststrategie, voorkomt verrassingen en zorgt ervoor dat de focus kan blijven liggen waar die hoort: bij goede zorg en dichtbij elkaar wonen.
