Bij de wettelijke verdeling van een erfenis krijgen kinderen een vordering op de langstlevende ouder. Over dit kindsdeel wordt jaarlijks rente berekend. De standaard rente is 6% per jaar, tenzij een testament anders bepaalt. Echter, als de wettelijke rente (zoals vastgesteld door de overheid) hoger is dan 6%, dan wordt de rente over het kindsdeel berekend als de wettelijke rente minus 6%. Dit betekent dat het kindsdeel jaarlijks met minimaal 6% groeit. Deze rente wordt jaarlijks bijgeschreven bij het kindsdeel, waardoor het bedrag van de vordering toeneemt (rente op rente).
Wat is de wettelijke verdeling en welke rol speelt rente daarbij?
De wettelijke verdeling is een regeling in het erfrecht waarbij de langstlevende partner de nalatenschap ontvangt en de kinderen een niet-opeisbare geldvordering krijgen op deze partner. Over deze vordering wordt jaarlijks rente berekend.
De vordering groeit standaard met 6% rente per jaar, tenzij een testament anders bepaalt. Deze 6% rente geldt wanneer er geen testament is, of als het testament de wettelijke verdeling toepast zonder afwijkende rentebepalingen.
Als de wettelijke rente (zoals vastgesteld door de overheid) hoger is dan 6%, wordt de vordering bovendien vermeerderd met het verschil tussen de wettelijke rente en 6%. Dit is vastgelegd in artikel 4:13 lid 4 BW. De langstlevende erfgenaam is deze rentevergoeding verschuldigd.
De berekende rente wordt jaarlijks bijgeschreven bij de hoofdsom van de vordering. Hierdoor neemt het bedrag van de vordering toe en wordt de rente in de daaropvolgende jaren berekend over de verhoogde hoofdsom, wat resulteert in een rente-op-rente effect. Bij de berekening van de wettelijke rente moeten periodes worden opgesplitst als de rentetarieven tussentijds wijzigen.
Hoe wordt rente berekend bij de wettelijke verdeling van een erfenis?
De rente bij de wettelijke verdeling van een erfenis wordt berekend over de vordering die kinderen op de langstlevende ouder hebben. Deze rente is enkelvoudig en wordt alleen toegepast als de wettelijke rente hoger is dan 6%. Dit is vastgelegd in artikel 13 Boek 4 BW. De berekening gebeurt dan door het verschil te nemen tussen de wettelijke rente en 6%. De geldvordering wordt vermeerderd met dit rentepercentage, tenzij anders bepaald. De renteberekening start vanaf het moment van overlijden en loopt door tot de uitkering van het kindsdeel. U kunt de hoogte van de rente vastleggen in een testament, of deze volgt uit de wettelijke rente of onderlinge afspraken.
Welke rentepercentages gelden en wanneer zijn ze van toepassing?
De wettelijke rente kent twee soorten percentages, afhankelijk van de transactie. Voor niet-handelstransacties, zoals overeenkomsten met particulieren of consumenten, bedraagt de wettelijke rente 4% sinds 1 januari 2026, volgens de Rijksoverheid. Handelstransacties, die gelden voor bedrijven en overheidsorganisaties, kennen een wettelijke rente van 10,4% sinds 1 juli 2026. U mag deze rente in rekening brengen als betalingsafspraken niet worden nagekomen. De overheid stelt de wettelijke rentevoet vast, meestal één of twee keer per jaar. Ter illustratie, de wettelijke handelsrente bedroeg in de eerste helft van 2026 nog 10,15%.
Wat zijn de fiscale gevolgen van rente bij de wettelijke verdeling?
De rente op de vordering van kinderen bij de wettelijke verdeling heeft directe fiscale gevolgen voor de erfbelasting, met name bij het overlijden van de langstlevende ouder. De hoogte van deze rente beïnvloedt de waardering van de vordering voor de erfbelasting.
Als er geen rente is afgesproken, of een rente die lager is dan 6% samengesteld, wordt de vordering van de kinderen voor de erfbelasting lager gewaardeerd dan de nominale waarde. Dit betekent dat het erfdeel van de langstlevende echtgenoot hoger wordt gewaardeerd, wat kan leiden tot een hogere erfbelasting voor de langstlevende. De Belastingdienst hanteert in dat geval een fictieve rente van 6% samengesteld voor de waardebepaling van de vordering. Dit resulteert in een ‘papieren’ voordeel voor de langstlevende (een lagere schuld voor de erfbelasting) en een nadeel voor de kinderen (een lagere vordering voor de erfbelasting).
Wordt er daarentegen een rente van 6% samengesteld of meer afgesproken, dan wordt de vordering van de kinderen voor de erfbelasting gewaardeerd op de nominale waarde. Dit resulteert doorgaans in een lagere erfbelasting voor de langstlevende echtgenoot, omdat de schuld aan de kinderen volledig in mindering wordt gebracht op het erfdeel van de langstlevende. Deze ‘papieren vermogensoverheveling’ kan gunstig zijn voor de totale erfbelastingdruk binnen de familie, vooral bij het overlijden van de langstlevende. De Belastingdienst beschouwt een rente van 6% samengesteld als voldoende om de vordering op nominale waarde te waarderen. Meer informatie hierover is te vinden op de website van de Belastingdienst.
Wat betekent rente voor de erfbelasting en de erfgenamen?
De rente op de vordering van kinderen bij de wettelijke verdeling heeft directe gevolgen voor de erfbelasting en de erfgenamen. Een hogere afgesproken rente kan de erfbelasting bij het overlijden van de langstlevende ouder verlagen, doordat dit de contante waarde van de geldvorderingen beïnvloedt. Voor de erfgenamen is samengestelde rente hierbij voordeliger.
De Belastingdienst hanteert een rentepercentage van 6% voor de berekening van erfbelasting op erfdelen als er geen rente is afgesproken. Deze rente op erfdelen is altijd samengesteld. Een afgesproken rente van minimaal 6% samengestelde rente wordt als voldoende hoog gezien voor de erfbelastingberekening. Dit voorkomt een nadeel voor de kinderen bij de erfbelasting en zorgt voor geen voordeel voor de langstlevende ouder.
Erfgenamen kunnen het rentepercentage voor het kindsdeel ook onderling vaststellen, zonder wettelijke termijn. Renteafspraken in een testament of tussen erfgenamen kunnen leiden tot een ander percentage dan de standaard wettelijke rente. De rechtsgeldige renteberekening bij erfbelasting wordt bepaald door het toepasselijke rentepercentage.
Hoe werkt het eerder uitbetalen van erfdelen en wat zijn de gevolgen voor rente?
Het eerder uitbetalen van erfdelen houdt in dat de vordering van de kinderen op de langstlevende ouder wordt afgelost. Rente op een kindsdeel erfenis is wettelijk verschuldigd wanneer het kindsdeel niet direct wordt uitbetaald. Deze rente wordt berekend vanaf het moment van overlijden tot het moment van uitkering. Door eerder uit te betalen, stopt de renteberekening op dat moment.
De langstlevende ouder betaalt rente aan de kinderen bij het blijven gebruiken van de erfdelen. Rente op vorderingen bij een erfenis kan als een afwijkend percentage worden afgesproken. Voor erfbelastingoptimalisatie na het overlijden van de eerste ouder is een geldige rente-overeenkomst essentieel. De afgesproken rente moet minimaal 6 procent samengestelde rente bedragen om voordeel of nadeel in erfbelasting te voorkomen. Volgens de Belastingdienst worden de erfdelen dan niet vermeerderd of verminderd voor de erfbelastingberekening. De rente op erfdelen voor de erfbelastingberekening is samengestelde rente. Een renteloos erfdeel bij het eerste overlijden leidt tot meer erfbelasting bij het tweede overlijden.
Praktische voorbeelden van rente-berekeningen bij wettelijke verdeling
Praktische voorbeelden van renteberekeningen bij wettelijke verdeling illustreren de vaststelling en fiscale impact van rente op kindsdelen. Voor de erfbelasting hanteert de Belastingdienst een fictieve rente van 6% samengestelde rente.
Wanneer de afgesproken rente op de vordering van de kinderen precies 6% samengestelde rente bedraagt, wordt de vordering voor de erfbelasting gewaardeerd op de nominale waarde. Dit betekent dat er geen fiscale correctie plaatsvindt.
Als de afgesproken rente *lager* is dan 6% samengestelde rente (of als er geen rente is afgesproken, waardoor de wettelijke rente van toepassing is), wordt de vordering van de kinderen voor de erfbelasting *hoger* gewaardeerd dan de nominale waarde. Dit leidt tot een hogere erfbelasting voor de kinderen bij het eerste overlijden. Tegelijkertijd vermindert dit de omvang van de nalatenschap van de langstlevende partner voor de erfbelasting bij diens overlijden.
Indien de afgesproken rente *hoger* is dan 6% samengestelde rente, wordt de vordering van de kinderen voor de erfbelasting *lager* gewaardeerd dan de nominale waarde. Dit resulteert in een lagere erfbelasting voor de kinderen bij het eerste overlijden, maar verhoogt de omvang van de nalatenschap van de langstlevende partner voor de erfbelasting bij diens overlijden.
Bij een nalatenschap van € 400.000 met een partner en twee kinderen bedraagt het bruto kindsdeel € 133.333 per kind. Als de afgesproken rente op dit kindsdeel bijvoorbeeld 3% enkelvoudige rente is, zal de Belastingdienst de vordering voor de erfbelasting hoger waarderen dan € 133.333, omdat 3% lager is dan de fictieve 6% samengestelde rente. Dit verhoogt het belastbaar bedrag voor de kinderen.
Wanneer er geen afwijkende rente is afgesproken, geldt de wettelijke rente. De wettelijke rente is enkelvoudige rente en kan tussentijds wijzigen. Bij de berekening van de wettelijke rente moet u opsplitsen in periodes als de rentetarieven wijzigen. Omdat de wettelijke rente doorgaans lager is dan 6% samengestelde rente, leidt dit tot een hogere waardering van de kindsdelen voor de erfbelasting.
Wettelijke rente bij erfdeel berekenen
De hoogte van de rente op een kindsdeel kan worden vastgesteld via een testament, onderlinge afspraken, of, bij afwezigheid daarvan, de wettelijke rente. Deze rente wordt jaarlijks bijgeschreven op de niet-opeisbare vordering. De wettelijke rente is enkelvoudige rente en kan tussentijds wijzigen.
Voor de erfbelasting hanteert de Belastingdienst een fictieve rente van 6% samengesteld, tenzij een afwijkende rente is overeengekomen. Als de overeengekomen rente lager is dan deze 6% samengesteld, of als er geen rente is afgesproken (waardoor de wettelijke rente geldt), wordt de vordering van het kindsdeel voor de erfbelasting gewaardeerd alsof er 6% samengestelde rente op zit. Dit kan leiden tot een hogere fiscale waardering van de kindsdelen dan de werkelijke waarde.
Wettelijke rente bij leningen binnen de wettelijke verdeling
De wettelijke rente speelt een rol bij vorderingen binnen de wettelijke verdeling van een erfenis. Deze rente wordt op een erfdeel bijgeschreven als er niets over rente is bepaald en de wettelijke verdeling van toepassing is. Dit gebeurt alleen als de wettelijke rente hoger is dan 6%. De rente op vorderingen bij wettelijke verdeling berekent u als het verschil tussen de wettelijke rente en 6%. Op actuelerentestanden.nl vindt u meer informatie over de wettelijke rente bij leningen.
De rente op het kindsdeel betreft de wettelijke rente. Deze wettelijke rente is van toepassing op afspraken tussen particulieren of wanneer ten minste één consument betrokken is. Wanneer de rentetarieven tussentijds worden aangepast, moet de berekening van de wettelijke rente worden opgesplitst in periodes.
Hoe bereken ik de rente op het kindsdeel?
De rente op het kindsdeel berekent u door het bedrag van het kindsdeel te vermenigvuldigen met het rentepercentage en het aantal jaren. U kunt kiezen voor enkelvoudige of samengestelde rente. Enkelvoudige rente wordt berekend met de formule Rente = Hoofdsom × Rentepercentage × Tijd. Een voorbeeld hiervan is een kindsdeel van €100.000 met 4% rente over 5 jaar, wat €20.000 aan rente oplevert. Voor samengestelde rente gebruikt u de formule: Eindwaarde = Hoofdsom × (1 + Rentepercentage)^Aantal periodes. De rente wordt berekend vanaf het moment van overlijden tot het moment van uitkering. De hoogte van de rente kan via het testament, de wettelijke rente of onderlinge afspraken worden vastgesteld. Zonder testament wordt de rente berekend als de wettelijke rente verminderd met zes procent. De rente op het kindsdeel, na opeisbaarheid, betreft de wettelijke rente.
Kan ik een ander rentepercentage afspreken dan de wettelijke rente?
Ja, u kunt een ander rentepercentage afspreken dan de wettelijke rente. Partijen kunnen contractueel een hogere of lagere rente bepalen, mits dit schriftelijk is vastgelegd. Dit geldt voor zowel zakelijke transacties als voor consumptiefinancieringscontracten. Bij onderhandse leningen mag u ook zelf het rentepercentage bepalen. Wel moet de afgesproken rente marktconform zijn. Een te lage rente kan de Belastingdienst zien als een verkapte schenking. Wanneer een contractuele rente is afgesproken, moet u deze percentages hanteren, vooral als de wettelijke rente lager is.
Wat gebeurt er met de rente bij overlijden van de langstlevende ouder?
Bij het overlijden van de langstlevende ouder wordt de vordering van de kinderen, inclusief de bijgeschreven rente, opeisbaar. Een hogere afgesproken rente op deze vordering kan de erfbelasting voor de kinderen aanzienlijk verlagen. Dit komt doordat de schuld aan het kind en de opgebouwde rente in aftrek kunnen worden gebracht van de nalatenschap van de langstlevende ouder voor de erfbelasting. De maximale renteafspraak voor de erfbelasting is 6% samengesteld, en extra opgebouwde rente kan belastingvrij worden verkregen. Volgens de Belastingdienst ontstaat er een voordeel voor de langstlevende ouder en een nadeel voor de kinderen als er geen of te weinig rente is betaald, waarbij de leeftijd van de langstlevende ouder de berekening van dit voordeel en nadeel beïnvloedt.
Hoe beïnvloedt samengestelde rente de verdeling?
Samengestelde rente, of rente op rente, beïnvloedt de wettelijke verdeling door jaarlijkse bijtelling van rente bij de hoofdsom van de kindervordering. Hierdoor groeit de vordering sneller dan bij enkelvoudige rente. De Belastingdienst accepteert maximaal 6% samengestelde rente op deze vordering. Bij een kindervordering van €10.000 met 6% samengestelde rente, groeit deze na 12 jaar tot circa €20.122, wat neerkomt op circa €10.122 aan bijgeschreven rente. Deze verdubbeling vermindert de nalatenschap van de langstlevende ouder, wat de kinderen tot 20% of €200.000 aan erfbelasting kan schelen. U kunt samengestelde rente afspreken als alternatieve rente bij het overlijden van de eerste ouder, bijvoorbeeld in een testamentaire renteclausule. De rente wordt bijgeschreven en hoeft niet direct te worden uitbetaald. Dit voorkomt invloed van een dalende wettelijke rente.
Welke voordelen heeft de langstlevende bij renteafspraken?
De langstlevende ouder profiteert van renteafspraken door een vermeerdering van het eigen erfdeel voor de erfbelasting te voorkomen. Het betalen van een voldoende hoge rente aan de kinderen voorkomt een vermeerdering van het erfdeel van de langstlevende ouder voor de berekening van de erfbelasting, zoals de Belastingdienst aangeeft. Dit betekent dat de nalatenschap van de langstlevende ouder niet onnodig wordt verhoogd voor fiscale doeleinden. Een goed afgesproken rente zorgt zo voor een fiscaal voordeel voor de langstlevende.
