Hoeveel rente betaal of ontvang je? Een complete gids

Hoeveel rente betaal of ontvang je? Een complete gids

Hoeveel rente u betaalt of ontvangt, hangt af van het rentepercentage, de looptijd en de rekenmethode. Bijvoorbeeld, voor een lening van €20.000 over 48 maanden tegen 5,5% rente betaalt u circa €466,84 per maand, wat neerkomt op een totale rente van ongeveer €2.408. Rente is een vergoeding voor geleend of uitgeleend geld, uitgedrukt in een percentage van het bedrag. Voor de exacte rente die voor u geldt, vraagt u een vrijblijvende offerte aan; deze gids helpt u de rentesoorten en berekeningen te begrijpen.

Wat is rente en waarom is het belangrijk?

Rente is de vergoeding die u betaalt of ontvangt, uitgedrukt als een percentage van het bedrag dat u leent of uitleent, volgens de Europese Centrale Bank. Het begrijpen van rente is essentieel voor het plannen van uw financiële toekomst. Hierbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen nominale en effectieve rente. Kijk altijd naar de rente die u daadwerkelijk krijgt in uw specifieke situatie.

Het principe van rente-op-rente is cruciaal voor financiële onafhankelijkheid en het opbouwen van pensioen. De reële rente is ook belangrijk; deze bepaalt uw reële rendement en helpt bij spaargeldbeheer, vooral bij effectief waardeverlies van spaargeld.

Welke soorten rente zijn er?

Rente kent diverse vormen, afhankelijk van de situatie en het financiële product. Zo is er een verschil tussen vaste en variabele rente, zoals bij hypotheekrente en spaarrekeningen, en bestaat er ook wettelijke rente. Economisch gezien onderscheiden we nominale, reële en effectieve rente, terwijl rente op rente bekendstaat als samengestelde rente.

Vaste rente

Vaste rente is een type rente waarbij het rentepercentage voor een afgesproken periode vastligt. Dit percentage blijft de hele gekozen looptijd hetzelfde. Vaste rente betekent dat de rente de hele periode of looptijd hetzelfde blijft. Een onveranderd rentepercentage biedt volledige zekerheid over uw maandlasten. U heeft daardoor zekerheid over uw maandelijkse betalingen gedurende de rentevaste periode. Dit type rente is populair bij grotere bedragen en langere looptijden vanwege de voorspelbaarheid. Het rentepercentage wordt afgesloten voor de gehele looptijd van een lening. Wel is vaste rente meestal hoger dan variabele rente.

Variabele rente

Variabele rente betekent dat het rentepercentage elke maand anders kan zijn. Dit type rente volgt de actuele marktrente, vaak gekoppeld aan externe indexen zoals EURIBOR of LIBOR. Het rendement kan hierdoor mee- of tegenvallen, afhankelijk van de marktomstandigheden. Meestal heeft variabele rente een lager rentetarief dan een vaste rente. Een voordeel is dat uw maandbedrag daalt als de rente daalt. Het risico is echter dat de rente kan oplopen bij economische onrust of stijgende inflatie. Variabele rente past bij u als u financieel ruimte heeft om een rentestijging van 1 tot 2% op te vangen. Dit kan leiden tot stijgende of dalende maandlasten op basis van marktontwikkelingen.

Wettelijke rente

Wettelijke rente is de rente die een schuldeiser volgens de wet kan eisen als u een betalingsachterstand heeft, of een bedrag dat een organisatie, bedrijf of persoon moet betalen als hij of zij te laat betaalt. Deze rente is een vorm van schadevergoeding en is verschuldigd op grond van artikel 6:119 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek. De Minister van Justitie stelt de wettelijke rente vast, die samengesteld per jaar wordt berekend, ook wel ‘rente op rente’ genoemd. U mag deze rente in rekening brengen als er geen andere afspraak over rente is gemaakt. Wettelijke rente is ook een onderdeel van de maximale kredietvergoeding. Voor actuele percentages van de wettelijke rente voor 2026 raadpleegt u de Rijksoverheid.

Hoeveel rente geldt er voor verschillende financiële producten?

De rente die geldt voor financiële producten varieert sterk per producttype en aanbieder. Zo was de hypotheekrente voor een tienjaars vaste periode in het verleden 3,6%. Om de werkelijke kosten of opbrengsten te begrijpen, is het belangrijk om de effectieve rente te bekijken, want deze is een goede manier om verschillende financiële producten te vergelijken en kan afwijken van de nominale rente. Leningsovereenkomsten van diverse kredietverstrekkers verschillen in rente en voorwaarden, dus vergelijken is essentieel. Hieronder leest u meer over spaarrente, leenrente en hypotheekrente.

Spaarrente: hoeveel rente ontvang je op je spaargeld?

Hoeveel spaarrente u ontvangt, hangt af van het rentepercentage, uw spaarsaldo en de rekenmethode van de bank. De spaarrente die u ziet, is vrijwel altijd de jaarlijkse rente die u ontvangt. Om uw jaarlijkse renteopbrengst te berekenen, vermenigvuldigt u het rentepercentage met uw spaarsaldo. Bijvoorbeeld, 4% rente op €10.000 levert jaarlijks €400 op. Met 2% rente op €5.000 ontvangt u jaarlijks €100. Een 1,5% rente op €10.000 levert jaarlijks €150 op. Over langere periodes kan het effect van rente op rente (samengestelde rente) uw spaargeld aanzienlijk laten groeien. Zelfs een klein renteverschil kan jaarlijks een merkbaar bedrag opleveren, zoals €22,50 bij €9.000 spaargeld.

Leenrente: hoeveel rente betaal je over een lening?

U betaalt rente als vergoeding voor het lenen van geld. De leenrente begint vanaf 6,7%. Hoeveel rente u precies betaalt, hangt af van het leenbedrag, de looptijd en de specifieke voorwaarden. Rente en aflossing vormen samen uw maandelijkse betaling aan de geldverstrekker. Aflossing is het deel waarmee u de lening terugbetaalt. De rente wordt berekend als een percentage van het openstaande leenbedrag. Een langere looptijd kan leiden tot hogere totale kosten, omdat u langer rente betaalt. Het correct berekenen van deze kosten is essentieel voor een gezonde financiële planning.

Hypotheekrente: actuele tarieven en renteopslag

Actuele hypotheekrente verwijst naar de rentetarieven die banken en geldverstrekkers hanteren voor een hypotheek. Deze tarieven worden bijna dagelijks aangepast en zijn afhankelijk van uw persoonlijke situatie. Voor een actueel overzicht van deze rentestanden is het raadzaam om diverse financiële bronnen of de websites van individuele geldverstrekkers te raadplegen voor de meest recente cijfers. Zo ligt de actuele rente voor een verhuurhypotheek hoger dan die van reguliere hypotheken en wordt deze ook dagelijks geactualiseerd. Ook voor aflossingsvrije hypotheken passen banken en hypotheekverstrekkers de actuele rentepercentages doorlopend aan.

Welke factoren beïnvloeden de hoogte van de rente?

De hoogte van de rente die u betaalt of ontvangt, wordt bepaald door een samenspel van persoonlijke en externe factoren. Individuele aspecten zoals uw kredietwaardigheid, het leenbedrag en de looptijd van een lening zijn hierbij belangrijk. Het risicoprofiel van een bedrijf, met omzetstabiliteit en betaalgedrag, kan de rente ook beïnvloeden. Daarnaast spelen de rente op de markt voor particuliere beleggers, de beleidsrente van de ECB, het type geldverstrekker en de lengte van de rentevastperiode een rol. Bij hypotheken bepalen vraag en aanbod op de markt, de hypotheekvorm en eigen geld de hoogte van de rente.

Economische omstandigheden en rentebeleid

Economische omstandigheden en het rentebeleid van centrale banken bepalen voor een groot deel hoeveel rente u betaalt of ontvangt. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft veel invloed op de spaarrentes in Nederland, omdat zij de beleidsrente binnen de eurozone vaststelt. Een verhoging van de ECB-rente creëert ruimte voor hogere spaarrentes, die op langere termijn meestal de beweging van de ECB volgen. Hoge inflatie leidt vaak tot een verhoging van de rente door centrale banken, waardoor spaarrentes meestal oplopen. Omgekeerd zorgen lage inflatie of economische tegenwind ervoor dat spaarrentes juist lager blijven. De algemene economische omstandigheden zijn de belangrijkste factoren die invloed hebben op bijvoorbeeld de hypotheekrente. Zo kunnen rentes stijgen wanneer de economie bloeit en de vraag naar leningen toeneemt, terwijl ze kunnen dalen in tijden van economische neergang. De ECB zal naar verwachting tegen het einde van het tweede kwartaal een neerwaartse stap zetten in haar rentebeleid, nu de inflatiegolf beteugeld lijkt. Dit neerwaartse rentebeleid lijkt een kwestie van tijd. Voor wie spaart, is het dus zaak de ECB goed in de gaten te houden.

Risico en kredietwaardigheid

Risico en kredietwaardigheid bepalen hoeveel rente u betaalt of ontvangt. Een hogere risico kredietwaardigheid rating leidt tot hogere rente-eisen, omdat een lage rating een hoog risico op wanbetaling betekent. De rente die u betaalt voor een lening omvat kosten voor de toetsing, administratie en de inkomenstoets. Ook zit er een risico-opslag in voor incasso en afschrijving van leningen. Aan de andere kant geldt bij spaargeld dat een hoge spaarrente vaak gepaard gaat met een hoger risico. De rentevergoeding neemt toe met het bankspecifieke risico, wat betekent dat minder solvabele banken een hogere vergoeding voor spaargeld moeten bieden. Echter, het depositogarantiestelsel verzwakt de invloed van de solvabiliteit van een bank op de hoogte van de spaarrente.

Rentevaste periode en looptijd

De rentevaste periode is de tijd waarin uw rentepercentage vaststaat. Dit kan variëren van minimaal 1 jaar tot maximaal 30 jaar. Gedurende deze periode blijft het rentetarief constant, wat zorgt voor zekerheid over hoeveel rente u betaalt. U kiest zelf de rentevaste periode, bijvoorbeeld 5, 10 of 20 jaar. Bij een verhuurhypotheek zijn er vaak specifieke termijnen zoals 3, 5 of 7 jaar. Tijdens de looptijd van uw lening kunt u de rentevaste periode soms aanpassen via renteafkoop of rentemiddeling.

Hoe bereken je hoeveel rente je betaalt of ontvangt?

U berekent hoeveel rente u betaalt of ontvangt door te kijken naar het rentepercentage, het bedrag en de looptijd. Hierbij speelt ook de rekenmethode van de bank een rol, zoals enkelvoudige of samengestelde rente. Bij €1.000 geleend tegen 4,5% kost dat circa €45 aan rente per jaar. Voor deze berekeningen kunt u gebruikmaken van specifieke formules of handige online calculators.

Rente berekenen met formules

U berekent rente met de formule Hoofdsom × Rentepercentage × Tijd. Hierbij is het rentepercentage het jaarlijkse percentage, uitgedrukt als decimaal. Voor een lening heeft u de hoogte van het geleende bedrag, het jaarlijkse rentepercentage en de periode nodig. Specifieke formules zijn er voor bijvoorbeeld lineaire aflossing, waarbij het maandelijkse rentebedrag Restschuld × (Jaarrente ÷ 12) is. Ook voor rente over een kindsdeel bestaat een aparte formule, die rekening houdt met het kindsdeel, rentepercentage en aantal dagen. Bij een annuïteitenlening is de maandrente een belangrijk gegeven. In Microsoft Excel kunt u functies zoals BET en RENTE gebruiken, waarbij het rente-argument het percentage per termijn is.

Gebruik van een rente calculator

Een rente calculator helpt u inzicht te krijgen in hoeveel rente u betaalt of ontvangt. Om een rente calculator te gebruiken, vult u de hoofdsom, het jaarlijks rentepercentage en het aantal jaren dat het geld belegd wordt in. U geeft ook aan hoe vaak de rente per jaar wordt samengesteld. De calculator berekent dan het effect van regelmatige inleg op uw eindkapitaal en maakt het mogelijk rente voor verschillende periodes te berekenen. Vaak kunt u ook kiezen uit verschillende soorten rente of het soort transactie. Daarnaast kunt u verschillende rentepercentages invoeren voor vergelijking, bijvoorbeeld om het rentepercentage uit een leaseofferte te controleren of het effect van een hogere aflossing op de totale rentekosten te zien.

Hoe vergelijk je actuele rentetarieven tussen banken en aanbieders?

Om te zien hoeveel rente u betaalt of ontvangt, vergelijkt u actuele rentetarieven tussen banken en aanbieders door overzichten van verschillende geldverstrekkers te bekijken. Consumenten kunnen jaarlijkse rentes tussen verschillende banken vergelijken door gebruik te maken van betrouwbare vergelijkingssites die actuele rentes en voorwaarden van alle banken tonen. Zo ziet u sneller welke aanbieders scherpe tarieven hebben en blijft u op de hoogte van renteontwikkelingen. Dit is essentieel om te zorgen dat uw rente marktconform is. In de volgende secties leest u waar u op let bij het vergelijken en wat de voordelen zijn van rente vergelijken.

Waar let je op bij het vergelijken van rentepercentages?

Bij het vergelijken van rentepercentages kijkt u verder dan alleen het getal. Voor spaarrekeningen is het essentieel om de rentepercentages te vergelijken voor maximaal rendement, want er zijn grote verschillen in rentes en voorwaarden. Let ook op wanneer de rente wordt bijgeschreven. De effectieve rente is hierin een betere maatstaf dan de nominale rente, vooral bij hogere bedragen of langere looptijden. Flexibele spaarrekeningen bieden doorgaans lagere rentes dan spaardeposito’s. Een ondernemer kijkt bij zakelijke rentetarieven ook verder dan alleen het percentage. Vergelijk altijd de verschillende rentevaste periodes, de gewenste looptijd en de aflossingsvoorwaarden. Vergeet ook andere kostenfactoren niet.

Voordelen van rente vergelijken via ActueleRentestanden.nl

ActueleRentestanden.nl bespaart u tijd door alle actuele rentetarieven en financiële vergelijkingsinformatie op één plek te bieden. Dit platform helpt u de meest betaalbare optie voor uw lening te vinden en kan leiden tot besparingen, met eerlijk advies tegen de beste rentetarieven. U ziet snel hoeveel rente u kunt besparen op uw hypotheeklasten door de laagste rente te kiezen. ActueleRentestanden.nl maakt het gemakkelijk om een overzicht van hypotheekrentes te vergelijken, zodat u de hypotheekverstrekker met de laagste rente vindt en voorkomt dat u te veel betaalt. Bovendien krijgt u inzicht in de mogelijkheden bij verschillende keuzes en kunt u de hypotheekrente vergelijken op basis van data die teruggaat tot 2005.

Wat zijn de voorwaarden en kosten verbonden aan renteproducten?

De voorwaarden en kosten van renteproducten variëren sterk per type product en aanbieder. U krijgt te maken met het rentepercentage en diverse bijkomende kosten, zoals afsluitprovisies, administratiekosten of boetes. Denk hierbij aan afsluitkosten bij online afsluiten van 50 tot 250 euro. De kostprijs van een lening wordt bepaald door de rente en overige kosten, waarbij de rente zelf vaak bestaat uit een basisrente, risicokosten en een marge voor de verstrekker.

Voorwaarden bij spaarrekeningen

Spaarrekeningen hebben diverse voorwaarden. Deze omvatten vaak kosten voor het aanhouden van de rekening, een minimaal of maximaal saldo, en een rentepercentage dat afhangt van uw saldo. Soms is een minimale eerste of maandelijkse storting vereist. Minimale inlegbedragen en opnamevoorwaarden verschillen per bank en per spaarproduct, ook voor groene spaarrekeningen. Een spaarrekening met hoge rente kan een bonusrente bieden, maar alleen als het geld een complete periode op de rekening bleef staan, zoals de Consumentenbond aangeeft. Variabele rente kent meestal geen verplichte maandelijkse storting. De RegioBank Spaar-op-Maat Vrij rekening heeft bijvoorbeeld specifieke voorwaarden. De exacte voorwaarden vindt u vaak in een document genaamd “Kenmerken”.

Kosten en boetes bij leningen en hypotheken

Kosten en boetes zijn een belangrijk onderdeel van leningen en hypotheken; wees hier alert op, want deze kunnen flink oplopen. Bij het oversluiten van een hypotheek krijgt u te maken met diverse extra kosten, zoals notaris-, taxatie-, advies- en afsluitkosten, en vaak ook een boeterente. Deze boete, ook wel boeterente genoemd, betaalt u aan de geldverstrekker als u uw hypotheek vervroegd oversluit tijdens de rentevaste periode, omdat de bank dan rente-inkomsten misloopt. Ook bij extra aflossingen boven 10% van het hypotheekbedrag per jaar kan een boete gelijk aan gemiste rente-inkomsten gelden. De boete bij het oversluiten van een hypotheek kan oplopen van duizenden tot tienduizenden euro’s. Bij verhuurhypotheken gaan lagere rentetarieven vaak gepaard met hogere boetes bij vervroegde aflossing. Een woningkoper kan ook een boete van 10 procent van de koopsom betalen als het koopcontract ontbonden wordt door het niet tijdig rondkrijgen van de financiering.

Wat kun je doen na het vergelijken van rentetarieven?

Na het vergelijken van rentetarieven bent u klaar voor de volgende stap. U vergelijkt dan ook de voorwaarden van de hypotheek. Breng hierbij uw persoonlijke situatie goed in kaart. Een onafhankelijke vergelijking van meerdere aanbieders helpt u de meest gunstige combinatie van rente en voorwaarden te vinden. Zo behaalt u financieel voordeel. U betaalt dan ook niet te veel voor uw hypotheek. Het vergelijken van rentetarieven helpt u de meest betaalbare lening of spaarrekening te vinden. U ziet dan ook de laagste renteoptie. Let hierbij ook op eenmalige kosten. Houd rekening met bijkomende kosten, vroegtijdig aflossen zonder boetes en voorwaarden voor renteverlaging. Controleer ook de juridische looptijd en voorwaarden van de financier. Daarna kunt u een spaarrekening, lening of hypotheek aanvragen.

Een spaarrekening aanvragen

Een spaarrekening aanvragen begint vaak met het invullen van een aanvraagformulier. Voor sommige banken, zoals Rabobank, moet u eerst een betaalrekening hebben voordat u een spaarrekening kunt openen. Een nieuwe spaarrekening of spaardeposito opent u gemakkelijk naast uw betaalrekening bij uw ‘huisbank’, zo stelt de Consumentenbond. U moet ook een tegenrekening opgeven. Dit is een rekening waarnaar uw spaargeld kan worden overgemaakt.

Een lening aanvragen

  1. Het aanvragen van een lening begint met het vrijblijvend aanvragen van een offerte.
  2. U vult hiervoor een aanvraagformulier in met uw financiële situatie, het gewenste leenbedrag en de looptijd.
  3. Hierbij geeft u persoonlijke gegevens op zoals uw inkomen, vaste lasten en woonsituatie.
  4. Inkomensgegevens en bankafschriften zijn nodig.
  5. Heeft u schulden, dan levert u hiervan ook documenten aan.
  6. De laatste stap is het ondertekenen van de kredietovereenkomst.

Een hypotheek aanvragen

Een hypotheek aanvragen begint met het vergelijken van rentetarieven en geldverstrekkers. Het is ook belangrijk om rentewijzigingen te monitoren voor de beste aanvraag. Uw hypotheekadviseur helpt hierbij door de beschikbare hypotheken op basis van rente en voorwaarden te vergelijken en de best passende offerte aan te vragen. De adviseur vraagt vervolgens een renteaanbod voor u aan. Het aanvragen van de hypotheekofferte wordt gedaan door de hypotheekadviseur. Na ontvangst van de aanvraag stelt de hypotheekverstrekker dit renteaanbod op. De adviseur controleert de officiële hypotheekofferte met daarin de rente en stuurt deze naar u door. U geeft dan akkoord op dit renteaanbod, wat ook nodig is voor bijvoorbeeld een Verhuurhypotheek.

Hypotheekrente Rabobank: tarieven en voorwaarden

De hypotheekrente bij Rabobank varieert per product en rentevaste periode. Voor de meest recente tarieven en gedetailleerde voorwaarden kunt u de officiële kanalen van Rabobank raadplegen. Voor variabele hypotheekrente hanteert Rabobank een percentage van 3,61% per 2025. Dit geldt ook voor de Rabobank Hypotheek met Plusvoorwaarden, zowel voor de aflossingsvrije variant als die met spaarverzekering.

Voor vaste rentes biedt Rabobank verschillende opties. De Basishypotheek heeft bijvoorbeeld een rente van 3,49% voor een periode van 2 jaar. Kiest u voor een 5-jarige rentevaste periode, dan is de Basishypotheekrente 3,57% of 3,87%. De Plus hypotheekrente ligt hoger, met 3,98% voor 2 jaar en 4,03% voor 5 jaar. De rentes voor de Plus hypotheek variëren van 4,00% tot 4,20% voor periodes van 1 tot 5 jaar. Voor de Basis hypotheek liggen deze tussen 3,74% en 3,94% voor dezelfde periodes.

Rente vaste periode Rabobank Basis Rabobank Plus
2 jaar 3,49% – 3,79% 3,98% – 4,05%
5 jaar 3,57% – 3,94% 4,03% – 4,20%

Hoe vaak verandert de rente bij banken?

Banken passen hun rentes regelmatig aan, vooral bij variabele rentetarieven. Aanpassingen kunnen maandelijks of per kwartaal plaatsvinden, maar hypotheekrentes kunnen zelfs dagelijks wijzigen afhankelijk van marktomstandigheden zoals de economie en inflatie. Dit gebeurt op basis van marktomstandigheden, zoals de economie en inflatie. Zowel de rente op spaarrekeningen als die op variabele hypotheken en zakelijke kredieten kan op elk moment worden aangepast. Volgens Kifid kan variabele rente steeds door de bank worden aangepast.

Wat is het verschil tussen bruto en netto rente?

Bruto rente is het totale rentepercentage voordat kosten, belastingen en andere lasten zijn afgetrokken; dit is de rente zoals deze initieel wordt berekend of geadverteerd. Netto rente is de rente die overblijft nadat kosten, zoals administratiekosten, en verliezen zijn afgetrokken. De nominale rente is vaak hetzelfde als de bruto rente. Het verschil tussen bruto en netto maandlasten ontstaat doordat u een deel van de betaalde rente kunt aftrekken van de belasting, waardoor de netto maandlast lager uitvalt. Voor hypotheken wordt het verschil tussen bruto en netto hypotheeklasten specifiek bepaald door het belastingvoordeel van de hypotheekrenteaftrek. De netto rente op een hypotheek is dan het effectieve rentepercentage na deze fiscale aftrek. De bruto maandlast is het bedrag dat u elke maand aan de bank betaalt, inclusief rente en aflossing.

Kan ik rente vastzetten en wat zijn de voordelen?

U kunt rente zeker vastzetten, wat vooral zekerheid biedt. Een variabele rente kan op elk moment worden vastgezet. Het lang vastzetten van de rente zorgt ervoor dat uw rentelasten niet stijgen gedurende die periode, wat financiële zekerheid geeft en u beschermt tegen onverwachte rentestijgingen en fors toenemende maandlasten. Stel, u heeft een hypotheek met variabele rente en de marktrentes stijgen fors; dan blijven uw maandlasten gelijk bij een vaste rente. Voor spaargeld levert geld vastzetten vaak een hogere rente op, vooral als u het langer vastzet. Echter, bij leningen betaalt u meestal een hogere rente als u deze voor langere tijd vastzet. Het vastzetten van rente kan ook gepaard gaan met bijkomende kosten, en een lange rentevaste periode kan daardoor duurder uitvallen, zoals de AFM aangeeft. Voor veel mensen is de zekerheid van vaste maandlasten een belangrijke overweging.

Hoe werkt renteopslag bij een hypotheek?

Renteopslag is een extra percentage rente dat bovenop de basis hypotheekrente komt. De rente die u betaalt over uw hypotheek bestaat vaak uit een basisrente en een risico-opslag, zoals de Consumentenbond aangeeft. Geldverstrekkers rekenen deze opslag wanneer de hypotheek hoog is ten opzichte van de woningwaarde. Dit betekent dat de verhouding tussen het geleende bedrag en de waarde van het huis de hoogte van de renteopslag beïnvloedt. Ook de ingangsdatum van een variabel rentecontract speelt hierin een rol. Een OverbruggingsHypotheek heeft bijvoorbeeld een renteopslag. Hetzelfde geldt voor een hypotheek voor verhuur. U berekent de renteopslag met de formule (openstaande hypotheekschuld / waarde van de woning) * 100%.

hoeveel rente
Hoe kunnen we je helpen?