De rente op een onderhandse lening moet marktconform zijn, vergelijkbaar met die van een bank. Dit voorkomt fiscale problemen met de Belastingdienst. Op deze pagina leert u wat een marktconform rentepercentage precies inhoudt. Ook leest u welke regels en voorwaarden hierbij gelden en hoe u uw afspraken correct vastlegt.
Wat is een onderhandse lening en hoe werkt deze?
Een onderhandse lening is een financiering waarbij u geld leent van een persoon of instelling, en niet van een bank of erkende kredietverstrekker. Dit maakt financiering mogelijk via bijvoorbeeld familie, vrienden of andere bedrijven. U maakt zelf afspraken over het bedrag, de rente en de aflossing, zonder tussenkomst van een bank.
De afspraken legt u vast in een onderhandse akte of schuldverklaring. Hoewel een mondelinge overeenkomst is toegestaan, is een schriftelijke vastlegging altijd aan te raden. Stel, u leent geld van een familielid; dan kan een onderhandse lening zelfs zonder BKR-toetsing. Voor de meeste mensen is een schriftelijke vastlegging de beste keuze om later problemen te voorkomen.
Wat is de wettelijke rente en wanneer geldt deze bij een onderhandse lening?
De wettelijke rente is de rente die een schuldeiser kan vorderen als u een geldsom niet op tijd betaalt. Dit geldt volgens de Rijksoverheid wanneer u een betalingsachterstand heeft. Het is een vergoeding voor de schade die de schuldeiser lijdt door het uitblijven van de betaling. U bent deze rente verschuldigd over de periode dat u in verzuim bent geweest.
Bij een onderhandse lening geldt de wettelijke rente wanneer de schuldenaar niet op de afgesproken datum betaalt. Dit is van toepassing op overeenkomsten tussen particulieren of wanneer ten minste één consument betrokken is. De wettelijke rente is dan verschuldigd op grond van artikel 6:119 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek.
Welke regels en voorwaarden gelden voor de rente bij onderhandse leningen?
U bent verplicht rente te betalen over een onderhandse lening. Het uitgangspunt is een rente die vergelijkbaar is met wat een bank zou vragen. Toch mag het rentepercentage afwijken van de tarieven die kredietverstrekkers hanteren. Wat betekent dit concreet voor u?
De Belastingdienst heeft specifieke richtlijnen voor onderhandse leningen. Daarom moet de overeenkomst in ieder geval de afgesproken rente bevatten. Factoren zoals het leenbedrag, de looptijd, het doel en uw financiële situatie bepalen de hoogte van deze rente.
Fiscale gevolgen en schenkbelasting bij onderhandse leningen
Een onderhandse lening kan fiscale gevolgen hebben, vooral als de Belastingdienst deze als een schenking ziet. Dit gebeurt wanneer de rente aanzienlijk lager is dan marktconform, of als er geen zakelijke voorwaarden zijn afgesproken. Het rentevoordeel kan dan leiden tot schenkbelasting voor de ontvanger. Deze belasting is verschuldigd als het rentevoordeel de jaarlijkse vrijstellingsgrens overschrijdt. Een lening zonder rente wordt ook gezien als een schenking als het voordeel de vrijstellingsgrens overschrijdt. Daarom is het belangrijk om bij het opzetten van een onderhandse lening rekening te houden met de belastingregels rondom schenken en lenen.
Hoe leg je een onderhandse lening en renteafspraken correct vast?
Om een onderhandse lening en renteafspraken correct vast te leggen, stelt u een schriftelijke overeenkomst op. Hierin vermeldt u het geleende bedrag en de afgesproken rente. Ook legt u vast hoe en wanneer de lening en rente worden terugbetaald. Denk hierbij aan het aflossingsschema, de looptijd en de datum van rentebetaling. Het is belangrijk dat alle gegevens kloppen en dat u ook de voorwaarden bij eventuele problemen opneemt. Soms kan het verstandig zijn om de afspraken bij een notaris vast te laten leggen.
Voor- en nadelen van onderhandse leningen met wettelijke rente
Onderhandse leningen bieden flexibiliteit, maar kennen ook duidelijke regels. Een voordeel is de mogelijkheid om afspraken te maken die passen bij uw situatie. Zo kan een onderhandse lening zelfs zonder rente worden verstrekt, al heeft dit fiscale gevolgen. Als de lener niet op tijd betaalt, kan de uitlener wettelijke rente vorderen.
Aan de andere kant is het belangrijk om problemen met de Belastingdienst te voorkomen. Daarom moet u een marktconforme rente afspreken, vaak tussen de 3% en 6%. Dit voorkomt conflicten met de Belastingdienst en mogelijke naheffingen. Het is raadzaam om een marktconforme rente te hanteren. Het is vereist rente te betalen. Doet u dit niet, of is de rente te laag, dan kan de Belastingdienst de lening als een schenking zien. Dit kan leiden tot schenkbelasting. Voor de meeste mensen is de fiscale zekerheid van een marktconforme rente de beste keuze. Stel u leent €10.000. Bij een marktconforme rente van 4% betaalt u jaarlijks €400 aan rente.
Zakelijke leningen zonder jaarcijfers: wat je moet weten
Zakelijke leningen zonder jaarcijfers hebben andere voorwaarden dan onderhandse leningen tussen particulieren. De wettelijke rente, die per 1 januari 2026 4% bedraagt, is niet direct van toepassing op dit soort zakelijke financieringen.
Voor ondernemers die zakelijke financiering zoeken zonder recente jaarcijfers, is het belangrijk om te weten dat de regels en rentetarieven hiervoor specifiek zijn. U kunt hiervoor het beste contact opnemen met gespecialiseerde kredietverstrekkers. Zij beoordelen uw aanvraag op basis van andere criteria dan traditionele jaarcijfers.
Hoe hoog is de wettelijke rente in 2025 voor onderhandse leningen?
De wettelijke rente voor onderhandse leningen, die onder consumententransacties vallen, is vanaf 1 januari 2025 vastgesteld op 6 procent per jaar. Deze rente geldt als schadevergoeding bij een betalingsachterstand. In 2024 bedroeg de wettelijke rente nog 7 procent. Voor handelstransacties met zakelijke klanten ligt de wettelijke rente in 2025 hoger. Per 1 januari is dit 11,15%. Vanaf 1 juli bedraagt deze 10,15%, volgens de Rijksoverheid. De wettelijke maximale rente voor bijvoorbeeld een persoonlijke lening in Nederland bedraagt sinds 1 januari 2025 14 procent per jaar. Een onderhandse lening tussen particulieren heeft echter geen wettelijk rentemaximum.
Wat gebeurt er als er geen rente is afgesproken bij een onderhandse lening?
Als je geen rente afspreekt bij een onderhandse lening, kan de wettelijke rente in rekening worden gebracht. Dit wettelijke systeem geldt wanneer er geen renteafspraak in de overeenkomst staat. De wettelijke rente begint te lopen als de schuldenaar in verzuim is, tenzij anders afgesproken. Een onderhandse lening zonder rente ziet de Belastingdienst als een schenking vanwege het misgelopen rentevoordeel. Een te lage rente kan ook leiden tot de kwalificatie als een schenking, met mogelijke fiscale gevolgen. Dit risico ontstaat vooral als de afgesproken rente aanzienlijk lager is dan wat kredietverstrekkers gemiddeld rekenen.
Hoe voorkomt u problemen met de Belastingdienst bij familieleningen?
U voorkomt problemen met de Belastingdienst bij familieleningen door duidelijke afspraken te maken en rente te rekenen. Een te lage rente kan leiden tot schenkbelasting, omdat de Belastingdienst dit als een schenking ziet. Leg alle afspraken over de lening, zoals looptijd en aflossing, schriftelijk vast om conflicten te voorkomen. De Belastingdienst staat zelfs een hogere rente toe dan bij een banklening, vooral zonder zekerheden. Belangrijke gegevens van de familielening moet u doorgeven aan de Belastingdienst, zoals ouders die hun kind helpen met een lening. De lener kan de betaalde rente aftrekken bij de belastingaangifte, wat fiscaal voordeel oplevert. Het lijkt misschien veel gedoe, maar het bespaart u later veel ellende.
