Wettelijke rente is de rente die een schuldeiser kan vorderen wanneer u een geldsom van een lening niet op tijd betaalt. Deze rente geldt als schadevergoeding bij nalatigheid met betalen, zoals de Rijksoverheid bevestigt voor betalingsachterstanden. De wettelijke rente wordt berekend op geldvorderingen als rente op rente, op jaarbasis over de reeds verschuldigde rente.
Wat is de wettelijke rente bij een lening?
De wettelijke rente bij een lening is de rente die een schuldeiser volgens de wet kan eisen wanneer u een geldsom niet op tijd betaalt. Deze rente, die wettelijk is vastgelegd, dient als schadevergoeding bij een betalingsachterstand. Denk hierbij aan situaties waarin de overeengekomen betaaldatum is overschreden. De berekening van deze rente gebeurt als rente op rente, op jaarbasis over de reeds verschuldigde rente. U kunt de meest recente percentages vinden op de website van de Rijksoverheid.
Hoe wordt de wettelijke rente berekend?
De wettelijke rente wordt berekend met een formule die rekening houdt met de hoofdsom, het rentepercentage en het aantal dagen dat de betaling te laat is. U vermenigvuldigt het oorspronkelijke bedrag met de wettelijke rentevoet en het aantal verzuimdagen. Dit deelt u vervolgens door 365 dagen. Eerst berekent u het aantal dagen waarover rente betaald moet worden. Daarna bepaalt u het rentebedrag. De wettelijke rente wordt berekend op basis van het geldbedrag, de rentepercentages en het aantal dagen dat te laat is betaald.
Als de rentetarieven tussentijds worden aangepast, moet de berekening worden opgesplitst in periodes. Ieder jaar voegt u de rente op rente bij de hoofdsom. De wettelijke rente wordt samengesteld per jaar berekend. De hoofdsom is het oorspronkelijke bedrag dat de debiteur verschuldigd is. De wettelijke rente wordt berekend over de hoofdsom en de eerder opgebouwde rente, maar nooit over incassokosten.
Voor welke leningen geldt de wettelijke rente?
De wettelijke rente geldt voor diverse soorten overeenkomsten en leningen, zowel tussen particulieren als met bedrijven. Dit omvat specifieke leenvormen zoals persoonlijke leningen, rood staan bij de bank en kopen op afbetaling. De rente wordt van toepassing wanneer een lening niet op tijd wordt terugbetaald. Voor niet-handelstransacties, zoals leningen tussen consumenten of tussen een bedrijf en een consument, is deze wettelijke rente relevant. De reikwijdte van de wettelijke rente is breder dan men vaak denkt.
De wettelijke rente is ook een onderdeel van de maximale kredietvergoeding voor een lening. Dit geldt voor nieuwe consumentenkredieten, waaronder persoonlijke leningen en doorlopend krediet. Stel, u leent geld van een vriend en betaalt dit niet op tijd terug; dan kan de wettelijke rente van toepassing zijn. Volgens de Rijksoverheid geldt de wettelijke rente voor alle overeenkomsten met particulieren, bedrijven en overheidsorganisaties.
Wat is het verschil tussen wettelijke rente en maximale kredietvergoeding?
Wettelijke rente en maximale kredietvergoeding zijn verschillend, maar nauw met elkaar verbonden. De maximale kredietvergoeding voor een lening omvat de variabele wettelijke rente, aangevuld met een vaste opslag. De wettelijke rente is een schadevergoeding die een schuldeiser kan vorderen bij te late betaling van een geldsom. Voor consumentenleningen bestaat de maximale kredietvergoeding uit de wettelijke rente plus 8 procentpunt.
Dit betekent dat de wettelijke rente een variabele component is binnen de totale maximale kredietvergoeding. De Rijksoverheid bepaalt deze berekening. Kredietverstrekkers mogen voor een lening nooit meer rente en kosten vragen dan deze vastgestelde maximale kredietvergoeding. De opslag van 8% is een vast percentage dat bovenop de wettelijke rente komt.
Actuele en historische wettelijke rentepercentages in Nederland
De wettelijke rente in Nederland daalt in 2026 naar 5 procent per jaar. Dit volgt op een stijging naar 8 procent per jaar in 2025. Voor 2024 steeg de wettelijke rente naar 7 procent, na een eerder tarief van 6 procent. In 2023 was de wettelijke rente vastgesteld op 4 procent, een verhoging die per 1 januari 2023 inging. Voor de periode van 2016 tot en met 2022 bedroeg de wettelijke rente 2 procent per jaar. Dit percentage van 2 procent gold ook specifiek in 2019 en 2020.
Gevolgen van te laat betalen bij een lening met wettelijke rente
Als u te laat bent met het betalen van een lening, krijgt u te maken met wettelijke rente. Deze rente is verschuldigd wanneer een schuldenaar een geldsom niet op tijd betaalt en in verzuim is. Ook bij een overeenkomst zonder uiterste betaaldatum wordt wettelijke rente verschuldigd, vanaf het moment dat de betalingstermijn in de ingebrekestelling is verstreken.
Een schuldenaar die te laat betaalt, heeft de verplichting tot het betalen van wettelijke rente. Het wettelijke rentebedrag wordt bepaald aan de hand van het te laat betaalde bedrag, het aantal dagen te laat en het geldende rentepercentage. De periode voor de berekening van wettelijke rente wordt bepaald door hoe lang de debiteur te laat is met betalen. Naast de wettelijke rente mag de schuldeiser ook incassokosten in rekening brengen bij niet of te late betaling. Achteraf betalen kan bovendien leiden tot boetes bij te late betaling. Als u langer dan een jaar te laat bent, wordt de wettelijke rente toegevoegd aan de oorspronkelijke vordering als nieuwe hoofdsom, inclusief rente op rente.
Hoe kunt u de wettelijke rente voor uw lening berekenen?
U berekent de wettelijke rente voor uw lening door de volgende stappen te volgen:
- Bepaal de hoofdsom: Stel vast welk bedrag u verschuldigd bent.
- Zoek de rentevoet: Zoek het actuele wettelijke rentepercentage op dat van toepassing is.
- Tel de verzuimdagen: Bereken het exacte aantal dagen dat u te laat bent met betalen.
- Pas de formule toe: Vermenigvuldig de hoofdsom met het rentepercentage en het aantal verzuimdagen, en deel dit door 365.
De wettelijke rente wordt berekend als rente op rente, wat betekent dat de rente over de rente van eerdere periodes wordt meegenomen in de berekening.
Persoonlijke lening en wettelijke rente: wat u moet weten
Voor een persoonlijke lening is de wettelijke rente een belangrijk onderdeel van de maximale kredietvergoeding. Kredietverstrekkers mogen vanaf 1 januari 2026 maximaal 12% rente rekenen op nieuwe consumentenkredieten, waaronder persoonlijke leningen. Deze maximale kredietvergoeding bestaat uit de wettelijke rente plus een vaste opslag van 8 procentpunt. Dit geldt voor alle soorten consumptief krediet, zoals persoonlijke leningen.
De wettelijke rente zelf daalt vanaf 1 januari 2026 van 6% naar 4% voor niet-handelstransacties. Deze rente wordt elk half jaar berekend op basis van de ECB-rente. De nieuwe regels gelden alleen voor leningen die na 1 januari 2026 zijn afgesloten. Controleer daarom altijd de ingangsdatum van uw lening.
Zakelijke leningen zonder jaarcijfers en wettelijke rente
Zakelijke leningen zonder jaarcijfers bieden een financieringsmogelijkheid voor ondernemers. De beschikbare informatie legt echter geen specifieke relatie vast met de wettelijke rente. Deze leningen zijn vaak snel te regelen. U hoeft hiervoor doorgaans geen businessplan in te dienen. De beoordeling gebeurt op basis van transactiedata van uw zakelijke rekening. Vaak hoeft u ook geen zekerheden te verstrekken bij deze financiering voor ondernemers. Wel is de rente op deze leningen doorgaans hoger dan bij een reguliere zakelijke lening met volledige jaarcijfers.
Is de wettelijke rente voor consumenten en zakelijke leningen hetzelfde?
Nee, de wettelijke rente is niet hetzelfde voor consumenten en zakelijke leningen; deze verschilt in type. Sinds 1 december 2002 maakt de wetgever onderscheid tussen wettelijke rente voor handelstransacties en ‘gewone’ wettelijke rente voor niet-handelstransacties, ook wel consumentenrente genoemd. De wettelijke rente voor niet-handelstransacties is specifiek bedoeld voor overeenkomsten met particulieren of consumenten. Deze wettelijke rente geldt voor alle niet-handelstransacties, inclusief die met consumenten. Sinds 1 januari 2026 bedraagt de wettelijke rente voor niet-handelstransacties (consumenten) 4% per jaar.
Vanaf wanneer gelden nieuwe wettelijke rentepercentages?
Wettelijke rentepercentages zijn niet statisch en worden periodiek aangepast. De meest recente wijzigingen zijn ingegaan op 1 januari 2024. Vanaf die datum gelden de volgende percentages:
* De wettelijke rente voor niet-handelstransacties (ook wel consumentenrente genoemd) bedraagt 7% per jaar.
* De wettelijke handelsrente voor handelstransacties bedraagt 11,5% per jaar.
Het is belangrijk te weten dat voor perioden vóór 1 januari 2024 andere percentages golden. De wettelijke rente wordt halfjaarlijks vastgesteld en kan per 1 januari en 1 juli van elk jaar wijzigen.
Kan de wettelijke rente hoger zijn dan de marktrente?
Ja, de wettelijke rente kan hoger of lager zijn dan de marktrente. De wettelijke rente is weliswaar gebaseerd op de marktrente, maar de Minister van Justitie stelt de uiteindelijke hoogte vast. Dit maakt het een vast percentage. De hoogte van de rente wordt in de eerste plaats bepaald door de markt, wat zorgt voor schommelingen. Hierdoor kan de vastgestelde wettelijke rente afwijken van de actuele marktrente.
Welke regels stelt de rijksoverheid rondom wettelijke rente?
De rijksoverheid stelt de regels vast voor de wettelijke rente, die geldt voor zowel niet-handelstransacties als handelstransacties. De hoogte van deze wettelijke rente wordt jaarlijks bepaald door de regering via een algemene maatregel van bestuur, conform artikel 6:120 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek. De overheid kan de rentevoet zelfs één of twee keer per jaar aanpassen. Voor actuele tarieven van de wettelijke rente lening kunt u de informatiepagina’s van de Rijksoverheid raadplegen.
