Wettelijke rente is verschuldigd door een schuldenaar wanneer een geldsom niet op tijd betaald wordt en deze in verzuim is. Dit geldt voor vorderingen uit overeenkomsten, maar ook bij schadevergoeding door wanprestatie of onrechtmatige daad. Zelfs bij ongerechtvaardigde verrijking of onverschuldigde betaling kan wettelijke rente verschuldigd zijn. De rente wordt berekend over de periode dat de schuldenaar in verzuim is geweest, vanaf het moment dat de vordering opeisbaar is.
Wat is wettelijke rente en wanneer geldt deze?
Wettelijke rente is de rente die een schuldeiser volgens de wet kan eisen als u een betalingsachterstand heeft, zoals de Rijksoverheid aangeeft. Deze rente is verschuldigd bij een vordering tot betaling van een geldsom uit hoofde van een overeenkomst, als er niet op de overeengekomen datum is betaald. Het is een vorm van schadevergoeding die een schuldeiser mag vorderen van een schuldenaar die een geldsom niet op tijd betaalt. Wettelijke rente wordt in rekening gebracht wanneer geen afspraak is gemaakt over de verschuldigde rente. Wettelijke rente kent twee soorten, en de berekening gebeurt als rente op rente, ook wel samengestelde rente genoemd.
Vanaf welk moment is wettelijke rente verschuldigd?
Wanneer wettelijke rente verschuldigd is, hangt af van het moment dat een schuldenaar in verzuim raakt met de betaling van een geldsom, conform artikel 6:119 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek. De rente wordt berekend over de periode dat de betaling had moeten plaatsvinden tot aan de daadwerkelijke voldoening, zodra de vordering opeisbaar is. De start van deze periode kan verschillen, zoals bij een vordering uit een overeenkomst, een overeenkomst zonder uiterste betaaldatum, een vordering tot schadevergoeding, of wanneer schade optreedt. Meer details over wanneer wettelijke rente in rekening brengen vindt u hieronder.
Met ingebrekestelling
Een ingebrekestelling is een formele, schriftelijke aanmaning aan een schuldenaar. U vraagt hierin om alsnog na te komen of te betalen binnen een redelijke termijn. Dit schriftelijke verzoek is nodig als er geen uiterste betaaldatum is afgesproken. Het dient als een sommatiebrief om de schuldenaar officieel in verzuim te stellen.
Zonder ingebrekestelling (verzuim) en wettelijke uitzonderingen
Verzuim kan ook intreden zonder een ingebrekestelling, zoals vastgelegd in artikel 6:83 van het Burgerlijk Wetboek. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer een afgesproken fatale termijn voor betaling verstrijkt zonder nakoming. Ook treedt verzuim direct in als de schuldenaar duidelijk maakt dat hij niet zal nakomen, of gedrag vertoont waaruit blijkt dat een ingebrekestelling zinloos is. In deze gevallen is de schuldenaar van rechtswege in verzuim.
Verschil tussen wettelijke rente en handelsrente
De wettelijke rente kent twee hoofdvormen: wettelijke rente voor niet-handelstransacties en wettelijke handelsrente. Dit onderscheid is gemaakt door de wetgever en verschilt in type voor consumenten en bedrijven.
Wettelijke handelsrente is van toepassing op overeenkomsten tussen bedrijven onderling. Het geldt ook voor alle overeenkomsten met bedrijven en overheidsorganisaties, volgens de Rijksoverheid. Deze rente is verschuldigd mits de geldsom gebaseerd is op een handelsovereenkomst en als er niets anders is afgesproken. De wettelijke rente voor niet-handelstransacties, ook wel consumentenrente genoemd, is van toepassing op transacties waarbij een bedrijf en een consument betrokken zijn.
Hoe wordt de hoogte van de wettelijke rente bepaald?
De hoogte van de wettelijke rente wordt vastgesteld door de Nederlandse overheid, specifiek de Minister van Justitie. Dit gebeurt jaarlijks, soms zelfs tweemaal per jaar. De wettelijke rentevoet wordt bepaald via een algemene maatregel van bestuur, conform artikel 6:120 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek. Deze bepalingen gelden zowel voor consumenten als voor handelstransacties tussen bedrijven. De specifieke percentages en hoe deze van toepassing zijn op consumenten en bedrijven, inclusief recente wijzigingen, worden verderop toegelicht.
Wettelijke rente voor consumenten
Wettelijke rente voor consumenten, ook wel wettelijke consumentenrente genoemd, geldt voor overeenkomsten met particulieren en consumenten. Sinds 1 januari 2026 bedraagt deze rente 4% per jaar. Dit percentage is van toepassing op vorderingen op consumenten. Als u als consument een factuur niet op tijd betaalt, kan deze rente van toepassing zijn. Het is daarom belangrijk dat u dit percentage kent.
Wettelijke handelsrente voor bedrijven
De wettelijke handelsrente is van toepassing op achterstallige betalingen tussen ondernemingen en handelsovereenkomsten met de overheid. Deze rente is bedoeld als schadevergoeding wanneer handelstransacties niet worden nagekomen. Een onderneming is een organisatie die haar zelfstandige beroepsmatige of economische activiteit uitoefent. Bedrijven en overheid zijn automatisch wettelijke rente verschuldigd als ze de betalingstermijn overschrijden. De rente gaat lopen vanaf de dag na de afgesproken uiterste betaaldag. Als er geen uiterste betaaldag is afgesproken, start de rente 30 dagen na ontvangst van de factuur of prestatie. Sinds 1 juli 2026 bedraagt de wettelijke handelsrente 10,40% per jaar, een stijging ten opzichte van de 10,15% die gold van 1 januari tot en met 30 juni 2026.
Actuele rentepercentages en wijzigingen per 2024
Per 1 januari 2024 zijn de wettelijke rentepercentages gewijzigd. Voor niet-handelstransacties steeg de rente van 6% naar 7%. Tegelijkertijd werd de wettelijke rente voor handelstransacties verhoogd van 12% naar 12,5%. Deze aanpassingen betekenden hogere vergoedingen bij te late betalingen vanaf die datum.
Hoe bereken je de wettelijke rente?
De wettelijke rente berekent u met een formule. U vermenigvuldigt de hoofdsom, het rentepercentage en het aantal verzuimdagen, en deelt dit door 365. De berekening omvat twee stappen: het bepalen van de verzuimperiode en het vaststellen van het rentebedrag.
Voorbeelden van situaties waarin wettelijke rente verschuldigd is
Wettelijke rente is verschuldigd in diverse situaties wanneer een geldsom niet tijdig wordt betaald en de schuldenaar in verzuim is wegens vertraging in de voldoening van een geldsom. Dit geldt bijvoorbeeld bij een vordering uit een overeenkomst, zoals een onbetaalde factuur. Ook bij loon dat als boedelschuld kwalificeert, of in uitzonderingssituaties op grond van een onrechtmatige daad, kan wettelijke rente van toepassing zijn. De wettelijke rente is ook van toepassing in situaties waarbij ten minste één consument betrokken is of bij afspraken tussen particulieren.
Te late betaling van facturen
Wanneer een factuur te laat betaald wordt, ontstaat het recht op rente. In zakelijk verkeer kan dit leiden tot wettelijke rente, incassokosten en zelfs juridische stappen. Een winkelier mag bijvoorbeeld wettelijke rente vragen aan een klant die een factuur niet tijdig betaalt. Ook als de klant van een zzp’er na de uiterste betaaldatum betaalt, kunnen extra kosten of rente in rekening worden gebracht.
Wanprestatie en schadevergoeding
Wanprestatie is een toerekenbare tekortkoming waarbij een contractpartij haar verplichtingen niet nakomt. Bij zo’n tekortkoming is de schuldenaar verplicht de schade te vergoeden, tenzij de tekortkoming hem niet kan worden toegerekend. Voordat u schadevergoeding kunt vorderen, moet de schuldenaar in verzuim zijn, vooral als nakoming nog mogelijk is. Verzuim ontstaat meestal na een formele, schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn. De wederpartij krijgt hierin de kans om de fout te herstellen. De schadevergoeding kan bestaan uit vervangende of aanvullende schadevergoeding. Een causaal verband tussen de schade en de wanprestatie is hierbij noodzakelijk.
Onverschuldigde betaling
Onverschuldigde betaling ontstaat wanneer u een bedrag betaalt zonder geldige reden, zoals een dubbele factuurbetaling of geld overmaken naar het verkeerde rekeningnummer. Dit kan ook gebeuren bij betalingen na vernietiging van een overeenkomst, of als de overeenkomst nietig blijkt. Volgens artikel 6:203 van het Burgerlijk Wetboek ontstaat dan een verplichting om het bedrag terug te betalen aan de betaler. De partij die ten onrechte betaalde, kan deze onverschuldigde betaling terugvorderen.
Relevante wetsartikelen en regels over wettelijke rente
Wettelijke rente is vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek, met name in artikel 6:119 lid 1 en artikel 6:120 lid 1. Deze wetgeving regelt wanneer wettelijke rente verschuldigd is en hoe de hoogte ervan wordt bepaald. Daarbij maakt de wet onderscheid tussen regels voor consumententransacties en die voor bedrijven.
Burgerlijk Wetboek en wettelijke rente
Het Burgerlijk Wetboek regelt de wettelijke rente. Wettelijke rente is verschuldigd op grond van artikel 6:119 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek. Artikelen 6:119 en 6:120 van het Burgerlijk Wetboek behandelen de wettelijke (handels)rente. Artikel 6:119 beschrijft regels over wettelijke rente en plaatst voorwaarden bij vertragingsschade en bedongen rente bij verzuim. Dit artikel, samen met artikel 6:120 lid 1, behandelt ook wettelijke rente specifiek voor consumententransacties. De wettelijke rente dient als schadevergoeding aan de schuldeiser voor te late betaling.
Specifieke regels voor consumenten en bedrijven
Wettelijke rente is verschuldigd als u te laat bent met het betalen van een geldsom en in verzuim bent. Er zijn specifieke regels voor consumenten en bedrijven, waarbij we onderscheid maken tussen handelsrente voor ondernemingen en rente voor niet-handelsovereenkomsten waarbij een consument betrokken is. De bijzondere wettelijke rente voor bedrijven geldt voor betalingsachterstanden bij handelstransacties tussen bedrijven onderling of met een overheidsinstantie. Een handelstransactie is een overeenkomst tussen partijen die beroepsmatig goederen of diensten leveren tegen betaling, en de wettelijke handelsrente wordt over deze geldsommen berekend. Deze rente is van toepassing zodra een factuur niet op de vervaldag is betaald. Als er geen uiterste betaaldatum is afgesproken, is de wettelijke handelsrente automatisch verschuldigd 30 dagen nadat de debiteur de factuur heeft ontvangen; bij een afgesproken datum geldt deze vanaf die uiterste betaaldatum. De hoofdregel van ‘rente op rente’ is van toepassing op beide soorten wettelijke rente, zowel voor handels- als niet-handelsovereenkomsten.
Wat kun je doen na het vaststellen van wettelijke rente?
Nadat u heeft vastgesteld dat wettelijke rente verschuldigd is, volgen er concrete stappen. U moet dan de precieze rente berekenen, wat twee hoofdtaken omvat. Eerst stelt u het aantal dagen vast waarover rente betaald moet worden. Daarna bepaalt u het rentebedrag, wat de tweede stap in de berekening is. Hierbij is het belangrijk de correcte rentes te gebruiken en rekening te houden met het rente-op-rente effect, ook wel samengestelde rente genoemd. Deze rente mag na ieder verstreken jaar worden gekapitaliseerd. Naast de berekening zijn er ook aanvullende stappen mogelijk, zoals incassomaatregelen.
Rente berekenen en aanvragen via ActueleRentestanden.nl
Voor het berekenen van wettelijke rente bepaalt u eerst de juiste rentevorm, aangezien de hoogte hiervan afhangt. De rente berekent u over het factuurbedrag inclusief btw. Wettelijke rente is verschuldigd wanneer een consument of bedrijf een betalingsachterstand heeft, bijvoorbeeld als een factuur niet op tijd is betaald. De schuldenaar raakt in verzuim zodra de betaaltermijn op de factuur is verlopen en er nog niet is betaald. Voor zakelijke klanten begint de rente de dag na de afgesproken betaaltermijn, terwijl bij handelsovereenkomsten de wettelijke handelsrente dan in rekening kan worden gebracht. Particuliere klanten hebben eerst een aanmaning met verstreken betaaldatum nodig voordat de rente gaat lopen. Deze wettelijke rente geldt als partijen hierover geen afspraken hebben gemaakt. ActueleRentestanden.nl biedt de meest recente rentepercentages, essentieel voor een correcte berekening.
Alternatieven en aanvullende stappen bij incasso
Na een niet succesvol minnelijk incassotraject zijn er alternatieven en aanvullende stappen beschikbaar. Het incassobureau biedt de schuldeiser dan verschillende keuzes voor vervolgactie. Deze opties omvatten:
- Het starten van een gerechtelijke procedure om betaling via de rechter af te dwingen.
- Het kosteloos sluiten van het dossier bij het incassobureau.
- Het verkopen van de vordering, vooral als geen enkele incassomethode werkt.
- Schuldbewaking, waarbij de vordering in de gaten wordt gehouden.
Wettelijke rente bij onderhandse leningen
Wettelijke rente is verschuldigd bij onderhandse leningen wanneer een geldsom niet op de overeengekomen datum wordt terugbetaald. Dit geldt voor elke lening of krediet waarbij de schuldenaar in verzuim is. De wettelijke rente is specifiek van toepassing op niet-handelstransacties, vooral als er geen rentepercentage is afgesproken. Dit omvat situaties tussen particulieren onderling of wanneer ten minste één consument betrokken is bij het lenen van geld. Het is een essentiële bescherming voor de schuldeiser bij te late betaling.
Ook bij een geschil over een geldlening tussen particulieren of bedrijven kan wettelijke rente relevant zijn. De rente die men moet betalen bij een lening die niet op tijd wordt terugbetaald, valt onder deze regeling. Voor meer details over de toepassing van wettelijke rente, bezoekt u onze pagina over wettelijke rente. Duidelijke afspraken vooraf zijn cruciaal om latere discussies over rente te voorkomen.
Is een ingebrekestelling altijd nodig om rente te kunnen vragen?
Nee, een ingebrekestelling is niet altijd nodig om wettelijke rente te kunnen vragen. Hoewel het versturen ervan vaak essentieel is om een schuldenaar in verzuim te stellen, zijn er uitzonderingen volgens de Nederlandse wet. Een ingebrekestelling is bijvoorbeeld niet vereist als de afspraak niet meer mogelijk of zinloos is, of wanneer de andere partij aangeeft de afspraak niet na te komen. Toch adviseren schuldeisers vaak een aanmaning met ingebrekestelling te versturen bij wanbetaling, vooral als u twijfelt. Pas nadat de termijn in de ingebrekestelling is verstreken, kan de wettelijke rente worden gevorderd.
Kan de rente worden aangepast door contractuele afspraken?
Ja, de rente kan worden aangepast door contractuele afspraken. Partijen mogen in een overeenkomst een afwijkend rentepercentage afspreken. Deze contractuele rente kan hoger of lager zijn dan de wettelijke rente. U legt afspraken over de rente vast in een leenovereenkomst of contract. De hoogte van deze contractuele rente bepalen partijen zelf. Het is zelfs mogelijk om variabele rentepercentages af te spreken. Let wel op: een te hoge rente kan ongewenste civiele gevolgen hebben. Ook een tussentijdse wijziging in de rentesystematiek kan leiden tot financiële consequenties, zoals boeterente, zoals de Belastingdienst aangeeft.
Vanaf welke dag begint de rente te lopen?
De wettelijke rente begint te lopen vanaf de dag na de vervaldatum van een factuur. U mag dus rente rekenen vanaf de dag na het verstrijken van de betaaltermijn. De berekening start vanaf de betaaldatum, niet de factuurdatum, zodra de factuur officieel ‘vervallen’ is. Voor specifieke situaties gelden andere regels: bij een transitievergoeding start de rente na een maand. Bij te late loonbetalingen begint de rente drie dagen na de vervaldatum van het salaris. Voor leningen gaat de rente lopen vanaf de maand na ontvangst. Bij andere schadeposten start de rente zodra de vordering opeisbaar is en de schuldenaar in verzuim is. Deze startdatum is cruciaal voor de berekening van de totale renteperiode.
Hoe vaak wordt de wettelijke rente aangepast?
De wettelijke rente wordt halfjaarlijks aangepast. Meestal gebeurt dit op 1 januari en 1 juli. Deze aanpassing geldt zowel voor algemene wettelijke rente als voor niet-handelstransacties. De Nederlandse overheid stelt de percentages vast. Dit gebeurt op basis van de actuele ECB-rente. De rente kan periodiek veranderen, dus elk half jaar wordt een nieuw percentage vastgesteld. U moet daarom altijd rekening houden met mogelijke wijzigingen.
