Wettelijke rente bij een erfenis compenseert erfgenamen voor financiële schade door vertraging in uitbetaling. Deze rente, die sinds 1 januari 2024 7% bedraagt, is van toepassing op vorderingen die opeisbaar zijn maar niet tijdig worden voldaan. Op deze pagina leest u hoe deze rente werkt, wanneer deze van toepassing is en wat de impact is op uw erfdeel.
Wat is de wettelijke rente bij een erfenis?
De wettelijke rente bij een erfenis compenseert erfgenamen voor financiële schade wanneer opeisbare vorderingen niet tijdig worden voldaan. Dit geldt bijvoorbeeld voor een legitieme portie die na zes maanden niet is uitbetaald.
Een specifieke situatie betreft de niet-opeisbare onderbedelingsvorderingen van kinderen op de langstlevende echtgenoot, die ontstaan bij een wettelijke verdeling. Volgens artikel 4:13 lid 4 van het Burgerlijk Wetboek wordt over deze vorderingen alleen rente berekend als de wettelijke rente hoger is dan 6%. In dat geval wordt de vordering vermeerderd met het verschil tussen de wettelijke rente en 6% per jaar. Als de wettelijke rente bijvoorbeeld 7% bedraagt, wordt de vordering met 1% per jaar verhoogd. Deze rente wordt bijgeschreven op het erfdeel, tenzij in een testament anders is bepaald.
Hoe werkt de wettelijke rente bij de wettelijke verdeling?
Bij een wettelijke verdeling gelden specifieke regels voor de berekening van rente over de vorderingen van kinderen op de langstlevende ouder. Deze rente wordt alleen bijgeschreven als de wettelijke rente hoger is dan 6%. In dat geval wordt de vordering jaarlijks verhoogd met het verschil tussen de wettelijke rente en 6%. Is de wettelijke rente 6% of lager, dan wordt er geen rente berekend over de vordering.
Een cruciaal aspect is dat deze rente enkelvoudig wordt berekend. Dit houdt in dat de rentevergoeding alleen over de oorspronkelijke hoofdsom van de vordering wordt berekend, en niet over reeds bijgeschreven rente. Dit voorkomt dat de schuld van de langstlevende ouder aan de kinderen exponentieel toeneemt door rente op rente.
Wanneer wordt rente bijgeschreven op vorderingen van erfgenamen?
Rente op vorderingen van erfgenamen, zoals een kindsdeel, wordt bijgeschreven vanaf het moment van overlijden tot de daadwerkelijke uitkering. Dit gebeurt alleen als er geen specifieke renteafspraken in een testament zijn vastgelegd. Ook moet de wettelijke verdeling van toepassing zijn.
De rente wordt enkel bijgeteld wanneer de wettelijke rente hoger is dan 6%. De bijtelling is dan het verschil tussen de wettelijke rente en 6%. Bij een wettelijke rente van 7% wordt bijvoorbeeld 1% rente bijgeteld. Deze rente hoeft niet direct te worden uitbetaald, maar verhoogt de vordering jaarlijks. De berekening gebeurt enkelvoudig, dus alleen over de oorspronkelijke vordering, niet over eerder bijgeschreven rente.
Invloed van de wettelijke rente op de langstlevende ouder en kinderen
De wettelijke rente heeft een directe invloed op de financiële relatie tussen de langstlevende ouder en de kinderen bij een erfenis. Kinderen krijgen bij de wettelijke verdeling een vordering op de langstlevende die gekoppeld kan worden aan rente. Deze vorderingen krijgen rente alleen als de wettelijke rente boven 6% uitkomt. De rentevergoeding is dan het verschil tussen de wettelijke rente en 6 procent.
De langstlevende ouder kan een rente afspreken over het kindsdeel met de kinderen. Afspraken tussen de langstlevende ouder en kinderen kunnen het percentage rente bepalen. Een hogere afgesproken rente op de vordering van het kind leidt tot minder erfbelasting verschuldigd bij overlijden van de langstlevende (stief)ouder. Als er geen of te weinig rente wordt betaald, ontstaat er een voordeel voor de langstlevende ouder en een nadeel voor de kinderen, volgens de Belastingdienst. De berekening van de waarde van dit voordeel of nadeel is afhankelijk van de afgesproken rente en de leeftijd van de langstlevende ouder.
Hoe bereken je de wettelijke rente over een erfdeel of kindsdeel?
De wettelijke rente over een erfdeel of kindsdeel wordt berekend door een aantal stappen te volgen. Allereerst wordt het rentepercentage bepaald. Dit percentage is het verschil tussen de wettelijke rente en 6%. Specifiek voor het kindsdeel bij wettelijke verdeling zonder testament, wordt de rente berekend als de wettelijke rente verminderd met zes procent. Ook voor andere vorderingen bij wettelijke verdeling geldt dit verschil. Daarna wordt het bedrag van het kindsdeel vermenigvuldigd met dit rentepercentage. Dit geschiedt voor het aantal jaren dat is verstreken sinds het overlijden. De jaarlijkse rente over het kindsdeel wordt zo berekend vanaf het moment van overlijden tot de uitkering. De rente kan hierbij zowel enkelvoudig als samengesteld worden berekend. Vaak wordt rente op rente toegepast, wat betekent dat de rente over het kindsdeel ook over eerder bijgeschreven rente wordt berekend.
Effect van de wettelijke rente op erfbelasting en nalatenschap
De wettelijke rente heeft invloed op de erfbelasting en de omvang van een nalatenschap. Sinds 1 januari 2024 is de wettelijke rente verhoogd naar 7%, wat de berekening van rente op bepaalde vorderingen in het nalatenschapsrecht beïnvloedt.
Bij niet-opeisbare vorderingen, zoals kindsdelen onder de wettelijke verdeling, wordt jaarlijks rente bijgeschreven. Als er in een testament niets anders is bepaald, wordt deze rente berekend als het verschil tussen de wettelijke rente en 6%. Dit gebeurt alleen als de wettelijke rente hoger is dan 6%, waardoor er een positief verschil ontstaat.
Een hogere rente die de langstlevende over geldvorderingen moet vergoeden, beïnvloedt de contante waarde van deze vorderingen. Dit kan leiden tot een lagere erfbelasting voor de kinderen, omdat de waarde van hun vordering voor de erfbelasting lager uitvalt. Bovendien vermindert een hogere rente de nalatenschap van de langstlevende, wat fiscaal voordelig kan zijn bij diens overlijden. In een testament kan een afwijkende rente over vorderingen worden vastgesteld, wat eveneens invloed heeft op de erfbelasting.
Afwijkende renteafspraken en het aanpassen van testamenten
Het is mogelijk om afwijkende renteafspraken te maken en testamenten aan te passen. Een testament kan specifiek afwijken van de standaard wettelijke rente van 6%. Het kan een afwijkende reglementaire renteregeling bevatten, bijvoorbeeld door een lagere rente vast te stellen of vorderingen renteloos te maken. Dit geldt ook voor de rente over het kindsdeel. In de Nederlandse erfrechtpraktijk is zo’n afwijking van de wettelijke renteregeling mogelijk.
Bovendien kan een testament de mogelijkheid bieden om renteafspraken over vorderingen na een overlijden aan te passen. Het testament moet deze mogelijkheid tot wijzigen van renteafspraken na het eerste overlijden wel expliciet bieden. Dit geeft de langstlevende echtgenoot en kinderen de ruimte om in overleg de rente te herzien. Als er afwijkende renteafspraken zijn vastgelegd in een testament of schriftelijk tussen erfgenamen, dan volgen onder- en overbedelingsvorderingen dit afgesproken percentage. Deze renteafspraken kunnen leiden tot een ander rentepercentage dan de standaard wettelijke rente. Erfgenamen kunnen dus zelf afwijkende renteafspraken maken.
Huidige wettelijke rente en de impact op erfenissen
De huidige wettelijke rente in het erfrecht is sinds 1 januari 2024 vastgesteld op 7%. Deze stijging heeft een aanzienlijke impact op erfenissen en de erfbelasting, wat leidt tot forsere financiële gevolgen voor erfgenamen en legitieme porties.
De verhoging van de wettelijke rente naar 7% zorgt voor een toename van vorderingen in het nalatenschapsrecht. Deze renteverhoging heeft ook invloed op vorderingen die voortvloeien uit de wettelijke verdeling. Dit geldt bijvoorbeeld voor de onderbedelingsvorderingen van kinderen op de langstlevende echtgenoot. Deze vorderingen worden met 1% rente verhoogd, omdat de wettelijke rente nu 7% is en daarmee 1% boven de 6% grens ligt. Ook als een testament verwijst naar de wettelijke rente, wordt deze aangepast naar 7% vanaf 1 januari 2024. De wettelijke rente is bovendien van toepassing op openstaande schulden van de nalatenschap.
Niet-opeisbare vordering en rente bij erfenis
Niet-opeisbare vorderingen bij erfenissen, zoals een kindsdeel, worden vermeerderd met een jaarlijkse enkelvoudige rente. Dit geldt wanneer de wettelijke rente hoger is dan 6%. Bij een niet-opeisbare vordering in het Nederlandse erfrecht bestaat recht op rente, vooral als een kindsdeel niet direct wordt uitbetaald. Meer over niet-opeisbare vorderingen leest u hier. De langstlevende erfgenaam is rentevergoeding verschuldigd over niet-opeisbare onderbedelingsvorderingen, bijvoorbeeld bij een overledene zonder testament.
Kinderen krijgen bij de wettelijke verdeling een vordering op de langstlevende die gekoppeld kan worden aan rente. De rente wordt alleen vergoed over de oorspronkelijke vordering, niet over eerder bijgeschreven rente. Dit betekent dat er geen rente op rente wordt berekend. U kunt ook afwijkende rentepercentages afspreken voor niet-opeisbare vorderingen, bijvoorbeeld tussen 0 en 6%. Deze afspraken kunnen zowel enkelvoudige als samengestelde rente omvatten.
Wat is het actuele percentage van de wettelijke rente in 2025?
De wettelijke rente is per 1 januari 2025 vastgesteld op 6 procent. Dit percentage geldt voor niet-handelstransacties, zoals bij een erfenis. Het is een verlaging van het eerdere percentage van 7 procent. Deze wettelijke rente in Nederland is van toepassing op consumenten.
Beïnvloedt de verhoging van de wettelijke rente mijn erfdeel?
De wettelijke rente is per 1 januari 2025 vastgesteld op 6 procent. Hierdoor beïnvloedt een verhoging van de wettelijke rente uw erfdeel niet direct, zolang de rente op 6 procent blijft. Rente op een kindsdeel is er namelijk niet als de wettelijke rente niet hoger is dan zes procent. De te berekenen rente is gelijk aan het verschil tussen de wettelijke rente en zes procent, indien de wettelijke rente hoger is dan zes procent. Dit geldt voor vorderingen op de langstlevende en de legitieme portie. Rente in het erfrecht wordt enkel berekend over de hoofdsom, zonder samengestelde rente. Erfgenamen hebben recht op wettelijke rente over het verschuldigde bedrag van de nalatenschap. Deze rente is van kracht bij vertraging in uitbetaling en beschermt uw belangen tegen financiële schade.
Hoe kan ik rente op mijn vordering bij de langstlevende ouder voorkomen?
U kunt rente op de vordering van uw kinderen bij de langstlevende ouder voorkomen door duidelijke afspraken te maken over het rentepercentage. Standaard is de vordering van kinderen op de langstlevende ouder renteloos, tenzij u een ander rentepercentage overeenkomt. Momenteel, nu de wettelijke rente niet boven de 6% uitkomt, wordt er geen rente berekend. Een afspraak over een voldoende hoge rente aan de kinderen kan zelfs een vermeerdering van het erfdeel van de langstlevende ouder voor de erfbelasting voorkomen. Deze hoge rente kan leiden tot belastingbesparing bij het overlijden van de langstlevende ouder, al kan dit de langstlevende ook beperken. De vordering van de kinderen, inclusief de bijgeschreven rente, kan in mindering worden gebracht op de nalatenschap.
Wat zijn de gevolgen als er geen rente is afgesproken in het testament?
Als er in een testament geen rente is afgesproken over een geldvordering, zoals een kindsdeel, blijft de waarde van deze vordering gelijk aan het oorspronkelijke bedrag. De vordering groeit dan niet door rente.
In het geval van de wettelijke verdeling, waarbij de langstlevende partner de nalatenschap verkrijgt en de kinderen een niet-opeisbare vordering krijgen, wordt er alleen rente bijgeschreven als de wettelijke rente hoger is dan 6 procent. Is de wettelijke rente 6% of lager, dan wordt er geen rente bijgeteld op het kindsdeel, tenzij het testament anders bepaalt.
Een testament kan echter afwijken van deze wettelijke regels. Het kan expliciet bepalen dat er geen rente wordt bijgeteld, zelfs als de wettelijke rente hoger is dan 6%. Ook kan een testament een specifiek rentepercentage vaststellen dat afwijkt van de wettelijke rente. De hoogte van de rente op het kindsdeel kan dus worden bepaald via het testament, de wettelijke regels of onderlinge afspraken tussen erfgenamen.
Kan ik advies krijgen over renteafspraken bij mijn nalatenschap?
Ja, u kunt advies krijgen over renteafspraken bij uw nalatenschap. Erfgenamen, de langstlevende partner en kinderen doen er goed aan advies in te winnen over het vergoeden van rente. Dit is belangrijk, want afspraken over rente na overlijden kunnen fiscale gevolgen hebben; de Belastingdienst ziet ze vaak als extra schenking. Erfenis Advies biedt hulp bij het maken van weloverwogen keuzes en kan berekeningen maken voor rente-optimalisatie bij erfbelasting. Zij beantwoorden ook vragen over de effecten op erfbelasting. U moet renteafspraken schriftelijk vastleggen binnen de aangiftetermijn voor de erfbelasting, wat acht maanden na overlijden is.
